Ka Nupepa Kuokoa, Volume XXV, Number 19, 8 May 1886 — HE MOOLELO HOONANEA NO MIKOLOLOU. [ARTICLE]
HE MOOLELO HOONANEA NO MIKOLOLOU.
Ka Mano nana i kuahaua na mano a pau o keia Pae Aina - a hoomaka ia ke kaua nui o na mano me ke 'lii wahine Kahupahau o Kaiahamauleo o Ewa ma ka nuku o ke awalau o Puuloa.
Manao Hoakaka.— I na tausani poe heluhelu o ke "Kilohana Pookela o ka Lahui Hawaii," mai ka Ua Kani lehua o Hilo a hiki i Waioli i ka Ua nui o Hanalei, mai na aekai a me na kualono ou e Hawaii a hiki aku i na one gula alohilohi o na kapakai o Kapalakiko, Aloha oukou: - O ka moolelo e hele aku nei e hoikeike iaia iho imua o oukou, aole ia he moolelo no keia au hou o ka holomua o ka naauao a me ka malamalama o ka pono Karisiano, ka mea nana i hookiekie ae i na alii a me ka lahui kanaka Hawaii nei, aka he moolelo kahiko loa keia mai ko kakou mau kupuna mai. He moolelo i hoopaanaau ia e ko lakou mau noonoo a me ka ikaika o ko lakou mau lolo. O ka lahui kanaka a me na 'lii o ka Pae Aina o Hawaii nei, ua maa mau lakou i ke kamailio ana i na moolelo kino maoli i ike maka ia, a pela no hoi me na kaao, a he mea hoonanea hoi iwaena o kekahi anaina e hoolohe pono ana i ka mea nana e kamailio mai ana, a ma ia olelo ana a ka mea i paanaau, ua hopu koke aku ka noonoo o ka poe kahiko a hoopaa iloko o ko lakou mau lolo, a e like me kekahi mau moolelo kaao kahiko i hoopuka ia maloko o ko kakou mau nupepa, pela i manao ai ka mea nana e hoopuka aku nei i keia moolelo kamahao a ka poe kahiko i lawe mai ai i ka moolelo o na mano o loko o ke kai i mea na lakou e kamailio ai ma ke ano oiaio paha, a i ole ia, ma ke ano kaao, aka, he mea mau nae i ka poe kahiko ka hoomana ana i na akua he lehulehu wale mai na 'lii a i na makaainana. A i mea hoi e ike ai ka hanauna hou i ke ano o keia moolelo mai kona nalowale loa ana aku, nolaila, ke waiho aku nei au imua o oukou e ka poe e heluhelu ana, a na oukou e lawe a kaupaona i ka waiwai io o keia moolelo, oiai, he wa naauao keia, aka hoi, i mea hoonanea i na minute hana ole, alaila, ua pono no hoi kakou ke alawa iki iho, no kamea, ua loihi ka manawa a'u i manao ai e hoolohe mai ka poe ike mai aole nae he like loa.
Ua okoa no hoi ka olelo ana a kekahi poe, a pela no hoi kekahi, a ua ike maka ka mea e kakau nei i ka hoopaapaa ana o kekahi mau kanaka imua o ko'u alo no keia moolelo no, e hoole ana kekahi i ka kekahi, a eia no laua ke ola nei, a no ko laua hoopaapaa loa, nolaila, ua waiho aku au i ka laua moolelo. A o ka kekahi elemakule e ola nei ka'u e hoopuka aku nei imua o ka lehulehu, a ina e pane mai ana kekahi mea i ka lalau o ka'u hoopuka ana a me ka pololei ole, alaila, ua kupono no iaia ke hoopuka ae i kana ma na wahi kaawale o ko kakou "Kilohana" a me kekahi mau pepa e ae mahope iho o ka pau ana o ka'u hoopuka ana, a e like me ka mea maa mau i ka olelo ana o na moolelo a me na kaao, aole ia e moe kahi ana i ka olelo ana i ka mea nona ka moolelo wale no, aka, e kamailio ana i kela a me keia a e panai ana i na olelo kaao a me na mele i na wahi e pili ana i ka olelo ana i ka moolelo i mea e nani ai a e ku iho ai ka iini a me ka hauoli o ka poe heluhelu, a ma keia moolelo no hoi e hoikeike aku no au i ka moolelo o kekahi kanaka i lawe ia ai e ka mano alii o Maui, oia o Moana'iha, a ke ola nei he mau keiki a moopuna a ua kanaka la i lawe ia aie ka mano a hoihoi hou ia mai, a no ia mea ua hoopuka ia ka moolelo o Kaehumanoikiopuuloa e Mr. Uaua o Lahaina i make, ke keiki a Kapukapu ma laua o Holei o Keauhou a me Panau i Puna Hawaii a o ko Mikololou moolelo hoi keia ka mea i ola ma kona alelo, nolaila, e hoomaka kakou i ke kamailio ana i keia moolelo o Mikololou. Ua olelo kekahi poe no Kau keia mano, a no Puna hoi ka kekahi, a ma ka hoolohe ana o ka mea e kakau nei, ua aweono au a hoopuka aku no Hilo mai ka hoomaka ana mai o ka moolelo o Mikololou. MOSE MANU.