Ka Leo o ka Lahui, Volume II, Number 475, 10 June 1892 — Page 2

Page PDF (1.14 MB)
This text was transcribed by:  Wendy Tokumine
This work is dedicated to:  Awaiaulu

KA LEO O KA LAHUI.

"E Mau ke Ea o ka Aina i ka Pono."

 

MA KE KAUOHA.

 

HOOLAHA KEENA O KO NA AINA E.

 

KEENA O KO NA AINA EA

HONOLULU , IUNE 8, 1892

 

            Ua loaa mai ka hoike i keia Keena ma o ko ka Moiwahine Kanikela Nui ma Nu loka.  Amerika Huipuia o ka make o

 

THOMAS THOMAS.

 

Kekahi Sela Hawaii (luina moku) iho nei o ke kiapa “Anglesa”, ma ka Halemai ma Long Island, ma ke kulanakauhale o Brooklyn, Amerika Huipuia, ma ka la l o Aaperila i hala.

            O kela a me keia mea i kuleana iloko o ka nooponopono ana o ka waiwai a me na wahi mea liilii o ka mea make, e lohe hou aku no in a mea e aku ma ka ninau ana ma keia Keena.

                                    SAMUEL PARKER,

                                    Kuhina o ko na Aina E.

june10 1wd.

 

KA LEO O KA LAHUI.

 

JNO. E. BUSH.

 

Lunahooponopono a me Puuka.

 

POALIMA, IUNE 10, 1892.

 

KO AKIPOKA KULANA ILO KO O KA HALE.

 

            Mai ka wa i kehoia ai o C. W. Akipoka i Lunamakaainana no ka Apana Ekolu, ma ka la 3 o Feberuari i hala, a hike i ka wa i lawe mai ai o ka Luna Hanohano mai Kohala mai, he olelo hooholo e pili ana i ke kulana o ka Hoa Hanohano o ka Apana Ekolu iloko o ka Hale Ahaolelo mamuli o kona kaohi ana i kona hookohu Notere no ka Lehulehu, aole i hoihoi aku i ke Keena Kalaiaina.  O keia kaohi ia ana a hike i ka wa in oho ai ke Kau Ahaolelo, he hana ia na na Hoa o ka Hale e noonoo a ii ke kupono a me ka ole o keia paa ia ana o kela hookohu Norere.

            Ua lawe mai makou i keia manao a hoikeike aku imua o ko makou maua makamaka heluhelu e pili ana i keia kumuhana ano nana e hoonaneue ne ii keia mau la, a o keia hoi ka hana kaulana a loea maopopo a ka lunamakaainana o ka Apana Ekolu i hana a ii puka hou ae ai he olelo hooholo hou, e pili ana in a Hoa o ka Ahakukamalu, mai ke Kauaula mai o ka Malu ulu o Lele, a o na hoa nana i lawe mai keia mau olelo hooholo, he mau loio no laua a i elua ma ke kanawai, a oia hoi ka makou i anoi ai e kamailio aku in a mea nana i lawe ma ii keia mau olelo hooholo.

            O ka mea nana ku olelo hooholo mua, he hoa oia no ke Kau Kuikawa o 1887-88, a oiai, ua haawiia aku he mau ninau kanawai i ka Aha Kiekie mamua iho o ke koho balota kuikawa o 1887, ua hoike mai ka Aha Kiekie i ko lakou manao kanawai ma o Makale la, aohe mana oia kohoia ana, ina oia e puliki paa ana i kona hookohu Notere a hike i kona kohoia ana i lunamakaainana.

            O keia olelo hooholo kanawai a ka Aha Kiekie i hoopuka ai mamua iho o ke koho balota kuikawa ana, ua mana ia.  Aka, he hoohuoi nae ko makou i ka hapai ia ana mai o keia olelo hooholo e kekahi hoa kalaiko malalo o keia kumukanawai, i kona hapai ole ana i olelo hooholo ano like me keia iloko ona mau Kau ana i komo ai, a oiai hoi e mahanahana ana no ka olelo hooholo a Lunakanawai Makalo i haawi ai, mamua hoi o ka waiho ana mai nei pela, a hanau ka pohihihi, alaila hapau ka olelo hoohole.

            O ka lua, e pili ana in a hoa o ka Ahakukamalu, he wahi pokii keia no ka olelo hooholo mua, a i ole, o kona makuahine no ia nana i hanau mai; aka, ua oi aku ko ia nei kamaaina iloko oka Hale, mamua o ka olelo hooholo mua, a oiai hoi, o ka mea nana ka olelo hooholo elua, he hoa hanohano oia no ke Kau o 1890; a he lehulehu wale hoi o na hoa e paa ana he mau hookohu ko lakou mai ka Moi mai, a oiai hoi, o ka hoa hanohano nana i lawe mai keia olelo hooholo, he loea oia ma ke kanawai i oi aku kona maamaalea mamua o makou, heaha ka mea i hapai ole a ii olelo hooholo elike me keia i ka 1890?  Me keia mau hooohuoi, ke kali nei makou a puka ka olelo hooholo a ka Hale.

 

KA AHAOLELO

 

            Ma na hana i lawelaweia ma ka la inehinei, ua au wale aku i ka wai na olelo, a he uuku loa ka waiu io, ao ka mea o ka hapa nui o na olelo ua kupono wale no noluna o ka papahele o ka Hale.  I ko makou manao, ua oi aku e nui na wahaolelo ma ka aoao o ka Lahui, aka nae e uuku main a alelo o lakou e pono ai, i pokole ai na kamailio ana a i mau ai hoi ka nee ana o na hana imua.  He ekolu mau mea nui iloko o ko ke kanak mau la ma keia ola ana, oia ke aloha, ka ikaika a me ka manao—aloha i ka aina ka lahui e like me ke aloha ia oe iho, e hoomanawanui, e ikaika me ka panaho ole a mawaho ae o na mea a pau, e alakai ia la mau mea e ka naauao.

            Me keia mau wahi hoakaka pokole ke kau leo aku nei makou in a wahaolelo o ka lehulehu, ma na mea a pau e pili ana i ka pono a me ka hewa, he pono ia oukou a noonoo e mamua ma ka hookolokolo ana ia oukou iho, a ma ka aoao a oukou i ike ai he pono, malaila e paa ai a hike i ka hiolo ana o ka Hale Ahaolelo.  O ka poe e hana ana pela, ua like ia me ka @mi makamae iloko o kekahi pahuhao, nole ia mea e ike ia a hike i ka wa e naha ai ua p@u la alaila ike ia iho.

 

            Mai ka hoomakaana o keia Kau Ahaolelo e noho, @ai na la hope mai o ka mahina @hala, he nui na hoopii main a apa@a like ole ma ii waihoia ae imua @ka Hale, e pili ana i ka hoopau a@a i ka lawelal o na ma’i lepera no Kalawao, e like me @a mea e ike @ ne ii keia manawa, a he mea kamaha’o no ka maka o ka mea nii ka ike ana, o ka poe ikaika loa ma ko kinai ana e makek ia mau hoopii, oia no ka poe i komo iloko o ka Hui Kuai Bipi Metapolitan@, ka poe hoi e ohi nei he puu dala nui mai ke aupuni mai no ka hoolulo ana in a ma’i ma Molokai me la bipi, a ua mai paha ia hana ana, mamuli o ka mi namina i kela puu leho nui o ka makehiki no ka pomaikai o ko lakou mau pakeke ponoi.  No keia manawa nae, ualawa koia hamae a makou, e eha ai ke poo o ke kui, a ina e loaa he manawa, e kamailio hou aku no makou maluna o keia mea hookahi, ke ole e lilo ka makou kamaihe ana i mea no ka lahui e uwe niniau ai.

NA HIHIA KIPI.

 

            O na lono hope loa mai ia makou ma ka la inehinei, no ka mea e pili ana i kela hihia hoopau manawa o ka poe i hopuia no ke kipi me ohumu kipi e ke Aupuni, oiai ua pau kukuluia ana o na hoike ma ka aoao pale i ka la mamua aku, aole i hoopuka mai ka Aha i kaua olelo hooholo ma ka @a Inehinei, e like me na mea i loheia ma ka Poalua nei, nolaila ua manaoia i keia kakahiaka a i ole i kekahi no o keia mau la koke iho, e hoopuka mai ai ka aha i kana olelo hooholo.  He mea pono nea ke hoomanaoia, o kea no nji o ka olelo hooholo a ka aha e kali ia nei, oia ka hoopaa ana i ka hihia a mem ka ole, o ka mea nae i ma opopo loa, e kakoo ana ka aha i ka hoopaa ana i ka hihia, o ka hahau ana nae in a kipi me ka hohoa aia ia ma kekahi alanui okoa, ma ka waiho ana paha imua o ke Kiule a i ole o hapai loa ia ana paha imua o ka Aha Kuka Malu, me kea o pu ana aku o ka Aha i ka mea o laua e lilo ana nana ke kilo ana i ka pono o ka hoopaa ana a ka aha i ka hihia, e kakoo aku i kana olelo hooholo ma na ano a pau.

            He mea mau nae i ka poe noonoo malamalama a pau, aole lakou e pulalle o i ka haawi aua i ka lakou olelo hooholo mamua o ko lakou noonoo mua ana me ke akahele, a hoopuka mai hoi i ka lakou olelo hooholo maluna o ku pono a me ka pololei io maoli,  Ina e waiho ia ana imua o na kiure, aia a apono like na aoao elua in a hoa o ka papa kiure, alaila pono, ina aole e lilo ana he mau la hou ma ka wae ana in a kiure.

 

            E ike ia no na kiaha makana o na heihei o kaki a apopo, ma kekahi o na puka aniani o ka Hale lako Hao Pakipika, ma alanui Papu.

 

@

 

            Ua ike ihe makou maloko e ka haaloha a ka Luna Kula Nui, A. T. Atkinson, e malamaia ana ka ho@ kumu maa mau, maloko o ka hale kula o ke alanui Papu, ma ka Peakahi, Iulai 25 a me ka Poalua, Iulai 26.  Nolaila, e makaala ae e ka poe e ake ana e inu hou in a omaka waiu o ka naauao, na mea helu kiekie a pala aku, no ka hoopuipui heu ana ma ii kona kalena noenoo.

 

NA KULA AUPUNI.

 

            E malamaia ana ka hoike makahiki maa mau o na Kula Aupuni a puni ka Paeaina, e hoomaka ana mai keia mau la aku a pau i ka Poa@a, Julai 22, a o ka Manawa hoomaha o na kula, e hoomaka ana mai keia la aku ahiki i ka Poakahi, la 12 o Sepatemaba a ma ia la e hoomaka hou ai keia kikina kula hou.

 

KAU AHAOLELO O 1892.

LA HANA 10

Poakolu, June 8.

Halawai ka Hale e like me ka mau, Heluheluia ka la i hala, a aponoia

 

Na Palapala Hoopii.

 

Na Nawahi, 1 E hoopau ia ku hookaawale ana i ka mai lepera. Haawiia i ke Komite Ola. 2, E hoopauia ke “Kanawai Hookamakama”.  Waihoia ma ka paua no ke kali ana i ka bila. 8.  E haawila i $2,000 @o ka hana ana i uwapo-pae no Hilo.  Haawiia i ke Komite Kalepa.   4. E haawiia i $5.000 no ka hana ana i alanui mai Waiakea a puka i Puna.  Haawiia i ke Komite o na Aina Aupuni. 5. E ukuia ia F.S. Keiki i $200 no kekahi poho alanui.  Haawiia i ke Komite Hookolokolo, 6. E haawiia i $5,000 uku kokua i kekahi mokuahi holo pili aina no ka holo ana i hookahi manawa i Puna i kela ame keia pule.  Haawiia i ke Komite o na Aina Aupuni.

Hoike a na Komite Kumau.

Komite Pa’i, ua pau i ke pa’i ia ka bila Helu 28.

Komite Kalepa, no na palapala hoopii e ana i ke ke’ake’a ana aku i ke komo ana mai o na limahana o na aina e, a ma ke noi, na waiheia ma ka papa no ka noonoo heu ana.

Na ia Komite no, no ka hoopii e pili ana i ka hoalaana i laina mokuahi mawaena o Hilo me San Diego, na waihoia ma ka papa elike me ka hoike.

Na ia Komite no, i ka mea e pili ana i ka hookomo ana ma ii ka raiki, waihoia ma ka papa e likek me ka hoike.

NA OLELO HOOHOLO.

Nawahi, e hookomoia ia maloko o ka Bila haawina:  $2,500 no na alanui o Honolulu nei. Haule.

Nana no, e waiho mai ke Kuhina Kalaiaina, in a hoike a pau e pili ana i mea oli awa imua o ka hale Haule.           

 

@

K@

@

Kuhina W@

lu @ i hana no ka la. A@

            Kuhi@ Paka, e ae @

nawa nena e poe@ a ii k@

no na nina i ninau ia aku o na hou iaia.

            Kamauoha, he mau ninaii i ka Kuhina Kalaiaina e pili ana i @ mea oli awa o Honolulu nei.

            Hoomaha ka Hale.

 

AUINA LA.

 

            Akoakoa hou ka Hale i ka hora 1:35.

 

Na Hana o ka La.

 

            Oia ka noonoo i ka Bila Haawina.  Kamauoha ma ka noho Lunahoomalu.

 

Na Uku Hoomau.

            Mrs. E. Barnard $600.

            D. Pua, he noi e hookomoia i itamu no ka Moiwahine Kanomake Kapiolani, $16,000; ua hoowiia ka itamu i kekahi komite.

            Na Hoolilo o ka Ahaolelo $25,000; hooholoia

            Kakauolelo o ka Aha Kuka Malu $200; hooholoia.

            Kela a me keia lilo o ka Aha Kuka Maiu $250; hooholoia.

Oihana Hookolokolo.

            Uku makahiki o ka Lunakauawai Kiekie $12,000 hooholoia.

            Uku makahiki o ke kokua mua  $10,000 hooholoia.

            Uku makahiki o ke kekua elua $10,000 hooholoia.

            Uku makahiki o ke Kakauelele mua o ka Aha Kiekie $6,000 hooholoia.

            Uku makahiki o ke Kakauelele elua o ka Aha Kiekie $4,000 hooholoia.

            Uku makahiki o ke Kakauelelo ekolu o ka Aka Kiekie $3,000 hooholoia.

 

NU HOU KULOKO.

 

Mai ha’oha’o ke lona ole aku kau pepa, no ka mea e hooko aku ana makou me ka ikaika i ko makou rula hou, oia hoi ma ke kui@ o lana aku ai ka pepa.  O ka nee o makemake ana i Ka Leo, o kauoha ma ii ke keena, me ka helepu o ka ie me ka olelo.

                                    ma ke Kauoha.

 

A haolelo ko keia la, hora 10.

           

            O Kimo Maki hookahi ka moku i ku mai ma ka la inehinei.

 

            holina! holina!! holina!!! aole au i ona i @ holina! holina!! holina!!! no Akuna ka kewa—Puakauwahi i ke @hi’ohi’o.

 

Ki-ko-ko’u ka hoi ke kileo e ma kaikawahine pu kapalili o Kawaiahao i ka po nei, hui pu ihe hei me ke kani hoono o ka leo o ka iiwi (piano) o ku uka waokele, hike ole i ko makou mau keiki ke nohe paa iluna o ko lakou noho, e ake ana no e ku iluna e hulahula luina ai.